Page 62 - Demo
P. 62
6 Rr%u00ebnojat e qytetit inkas, Ma%u00e7u Pi%u00e7uPasojat e zbulimeve gjeografikePasoja m%u00eb e r%u00ebnd%u00eb e k%u00ebtij pushtimi ka qen%u00eb r%u00ebnia e menj%u00ebhershme e popullatave t%u00eb pushtuara. Pushtimi, jo vet%u00ebm bllokoi zhvillimin e qytet%u00ebrimit vendas amerikan, duke k%u00ebrkuar imponimin e atij evropian dhe, n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb, atij iberik, por n%u00eb harkun e disa dhjet%u00ebvje%u00e7ar%u00ebve p%u00ebrgjysmoi popullsin%u00eb vendase. Me kthimin e anijes s%u00eb par%u00eb t%u00eb ngarkuar me arin q%u00eb u ishte marr%u00eb actek%u00ebve m%u00eb 1522, fillon nj%u00eb epok%u00eb e re. Nga pik%u00ebpamja ekonomike, Amerika u konsiderua nj%u00eb tok%u00eb p%u00ebrrallore nga e cila mund t%u00eb nxirreshin pasuri t%u00eb pashtershme. Pushtimi i m%u00ebpassh%u00ebm i Perus%u00eb, ku u zbuluan miniera t%u00eb pasura me argjend, e p%u00ebrforcoi k%u00ebt%u00eb bindje. Nga Peruja, zot%u00ebrimi spanjoll u shtri n%u00eb vijim, andej dhe k%u00ebndej Andeve, nd%u00ebrsa plot%u00ebsohej vendosja n%u00ebn zot%u00ebrim e t%u00eb gjitha tokave q%u00eb lageshin nga Deti i Karaibeve.Zbulimet gjeografike pat%u00ebn nj%u00eb r%u00ebnd%u00ebsi t%u00eb jasht%u00ebzakonshme p%u00ebr sa i p%u00ebrket zgjerimit t%u00eb njohurive rreth bot%u00ebs, si%u00e7 ishin: rrumbullak%u00ebsia e tok%u00ebs, zbulimi i kontinenteve t%u00eb reja (i Amerik%u00ebs n%u00eb ve%u00e7anti), Oqeani Bot%u00ebror etj. Krijimi i perandorive koloniale dhe ndryshimi i qendr%u00ebs s%u00eb tregtis%u00eb bot%u00ebrore, soll%u00ebn raporte dhe marr%u00ebdh%u00ebnie t%u00eb reja midis shteteve evropiane. Pasoj%u00eb tjet%u00ebr ishte edhe p%u00ebrhapja e besimit katolik n%u00eb t%u00eb gjitha tokat e reja. Me zgjerimin dhe p%u00ebrsosjen e njohurive gjeografike, ndryshime t%u00eb thella ndodh%u00ebn n%u00eb Evrop%u00eb n%u00eb fush%u00ebn shpirt%u00ebrore dhe n%u00eb at%u00eb materiale.N%u00eb fakt, trash%u00ebgimia tashm%u00eb e mir%u00ebnjohur e antikitetit, vizioni teologjikobiblik i nj%u00eb bote q%u00eb ka si bosht aksin mes Azis%u00eb dhe Evrop%u00ebs dhe qendr%u00ebn e vet n%u00eb Detin Mesdhe, u shkund nga zbulimet gjeografike t%u00eb tokave dhe nga qytet%u00ebrimet e popullsive t%u00eb reja. Nga Amerika erdh%u00ebn n%u00eb Evrop%u00eb, p%u00ebrve%u00e7 metaleve t%u00eb %u00e7mueshme, q%u00eb ndikuan n%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi mbi ekonomin%u00eb dhe tregun, edhe bim%u00eb t%u00eb ndryshme ushqyese dhe t%u00eb p%u00ebrdorimeve t%u00eb tjera. Gjarp%u00ebr me dy koka, i cili mund t%u00eb jet%u00eb p%u00ebrdorur si zbukurim kraharori n%u00eb raste ceremoniale. Mendohet se i p%u00ebrket viteve 1400%u201315215Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Ese analitike: Analizoni arsyet historike, ekonomike dhe politike, q%u00eb Spanja dhe Portugalia qen%u00eb t%u00eb parat , t%u00eb cilat krijuan perandorit%u00eb koloniale n%u00eb shekujt XV-XVI, dhe diskutoni pse fuqit%u00eb e tjera evropiane hyn%u00eb m%u00eb von%u00eb n%u00eb procesin e ekspansionit kolonial.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 Cilat ishin shkaqet q%u00eb mund%u00ebsuan nd%u00ebrmarrjen e zbulimeve gjeografike?%u2022 Cilat ishin rrug%u00ebt kryesore t%u00eb zbulimeve gjeografike t%u00eb nd%u00ebrmarra nga portugez%u00ebt dhe nga spanjoll%u00ebve? B%u00ebni nj%u00eb krahasim nd%u00ebrmjet tyre.%u2022 Cil%u00ebt ishin rezultatet e faz%u00ebs s%u00eb dyt%u00eb t%u00eb zbulimeve gjeografike?%u2022 Cilat ishin pasojat reciproke t%u00eb zbulimeve gjeografike p%u00ebr vendet e reja dhe vendet koloniale evropiane?Hulumtoni dhe diskutoni60

